บล็อกศาสตร์และสื่อมวลชนออนไลน์ : ทฤษฎีบล็อกและสื่อมวลชนออนไลน์

บล็อกศาสตร์เบื้องต้น (1) บล็อกคืออะไร

เขียนโดย...โกศล อนุสิม เมื่อ 21 ธันวาคม 2008

บล็อก (Blog) เป็นที่นิยมแพร่หลายเป็นอย่างมากในปัจจุบัน ผู้ใช้อินเตอร์เน็ตจำนวนมากนิยมสร้างบล็อกขึ้นมาเพื่อเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร โดยมีวัตถุประสงค์ในการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารดังกล่าวแตกต่างกันไป จำนวนบล็อกที่มีอยู่ในปัจจุบันไม่มีใครสามารถคำนวณได้ เพราะมีการสร้างบล็อกเกิดขึ้นตลอดเวลา ตราบใดที่ยังมีคนใช้อินเตอร์เน็ตเพิ่มขึ้น บล็อกก็จะถูกสร้างเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ความเป็นมาของบล็อก

เว็บไซต์ไซแม็ก (cimage.co.th) ได้ให้ข้อมูลความเป็นมาว่า บล็อก (Blog) มาจากคำว่า เว็บล็อก (Weblog) เริ่มใช้ครั้งแรกเมื่อ เดือนธันวาคม ปี พ.ศ. 2543 (ค.ศ.1997) โดย จอห์น บอร์เจอร์ (Jorn Barger) เป็นผู้ใช้คำว่า “Weblog” ขึ้นก่อน ต่อมา ปีเตอร์ มาร์ฮอลซ์ (Peter Merholz) ได้เรียกสั้นๆว่า “Blog” แทนเมื่อเดือนเมษายน ปี พ.ศ.2545 (ค.ศ. 1999) ต่อมาในวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ.2549 (ค.ศ.2003) Oxford Dictionary ได้บรรจุคำว่า Blog ในพจนานุกรมอย่างเป็นทางการ โดยตัดตัว “We” ด้านหน้าออกไป และหมายถึงหน้าเว็บที่ใครๆ ก็เข้าไปอ่านเรื่องที่คนเขียนเรื่องต่างๆเอาไว้ได้ จนถึงปัจจุบันนี้ (ธันวาคม พ.ศ.2551) บล็อกกลายเป็นสิ่งผู้ใช้อินเตอร์เน็ตรู้จักคุ้นเคยเป็นอย่างดี

บล็อกคืออะไร

มีผู้อธิบายความหมายของบล็อกไว้เป็นจำนวนมากในที่ต่างๆ โดยผู้ให้ความหมายเหล่านี้ประกอบไปด้วยผู้เขียนบล็อกหรือบล็อกเกอร์ (Blogger) ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาหรือปัจเจกบุคคล ได้ให้ความหมายเอาไว้ในหนังสือและตามบล็อกของตน ซึ่งจะขอยกบางส่วนมาพิจารณาเพื่อทำความเข้าในที่นี้ ดังนี้

เว็บไซต์เก่งดอตคอม (Keng.com) ได้ให้ความหมายบล็อกเอาไว้ว่า บล็อกคือการบันทึกบทความของตนเอง (Personal Journal) ลงบนเว็บไซต์ โดยมีเนื้อหาครอบคลุมได้ทุกเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องราวส่วนตัว หรือเป็นบทความเฉพาะด้านต่าง ๆ เช่น เรื่องการเมือง เรื่องกล้องถ่ายรูป เรื่องกีฬา เรื่องธุรกิจ เป็นต้น โดยจุดเด่นที่ทำให้บล็อกเป็นที่นิยมก็คือ ผู้เขียนบล็อก จะมีการแสดงความคิดเห็นของตนเอง ใส่ลงไปในบทความนั้น ๆ โดยบล็อกบางแห่ง จะมีอิทธิพลในการโน้มน้าวจิตใจผู้อ่านสูงมาก แต่ในขณะเดียวกัน บางบล็อกก็จะเขียนขึ้นมาเพื่อให้อ่านกันในกลุ่มเฉพาะ เช่นกลุ่มเพื่อน ๆ หรือครอบครัวตนเอง

ผศ.ประชิด ทิณบุตร ได้ให้ความหมายว่า บล็อกคือหน้าเว็บเพจที่เป็นเหมือนวารสารส่วนตัว ที่เปิดเป็นเวทีสาธารณะให้ทุกคนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมกระทำได้หรือใช้เฉพาะส่วนตัว โดยทั่วไปแล้วจะมีการปรับปรุงเพิ่มเติมเข้าทุกวัน และแต่ละบล็อกมักจะสะท้อนถึงความเป็นปัจเจกของผู้เขียนแต่ละคน

เว็บไซต์ไทยบล็อกเกอร์ (Thaiblogger.org) ได้อธิบายความหมายว่า บล็อกเป็นนวัตกรรมใหม่ที่ปฏิรูปเว็บ จากเว็บธรรมดาให้กลายเป็นเว็บที่มีปฏิสัมพันธ์ (interactive) มากขึ้น เปลี่ยนชุมชนคนเล่นเว็บ จากสังคมที่มีคนเขียนกลุ่มเล็กๆกับผู้อ่านจำนวนมาก (passive) ให้กลายมาเป็นชุมชนที่มีสมาชิกเป็นทั้งคนสร้าง content ด้วยการเขียน และเป็นนักอ่านไปพร้อมกัน (active) นอกจากนี้ มันยังช่วยลับคมความคิด แลกเปลี่ยนความรู้ และเป็นเครื่องมืออันมหัศจรรย์สำหรับนักการศึกษา ที่จะนำมาใช้ในการศึกษาของสังคมด้วย

สารานุกรมออนไลน์วิกิพีเดีย (Wikipedia.org) ให้ความหมายว่า บล็อกเป็นเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาหลากหลายขึ้นอยู่กับเจ้าของบล็อก โดยสามารถใช้เป็นเครื่องมือสื่อสาร การประกาศข่าวสาร การแสดงความคิดเห็น การเผยแพร่ผลงาน ในหลายด้านไม่ว่า อาหาร การเมือง เทคโนโลยี หรือข่าวปัจจุบัน

เว็บไซต์บล็อกเกอร์(Blogger.com) ผู้ให้บริการบล็อกฟรีรายใหญ่ภายใต้ชื่อ Blogspot.com ได้ให้คำอธิบายว่า บล็อกเป็นไดอารีส่วนบุคคล ห้องฟังเทศน์ พื้นที่สำหรับความร่วมมือ เวทีแสดงออกทางการเมือง ห้องกระจายข่าว การเก็บรวบรวมลิงก์ ความคิดส่วนตัว สามารถเขียนเรื่องต่างๆ ได้อย่างต่อเนื่อง เรื่องใหม่จะปรากฏด้านบนสุด เพื่อให้ผู้เยี่ยมชมสามารถอ่านสิ่งที่มาใหม่ จากนั้นจะสามารถแสดงความคิดเห็นหรือสร้างลิงก์ หรือส่งอีเมล์ถึงผู้เขียนบล็อก หรือไม่ทำอะไรเลย

จากความหมายของบล็อกดังกล่าว จึงสรุปได้ว่า บล็อกคือ สื่อส่วนบุคคลบนอินเตอร์เน็ตที่ใช้เผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ ข้อคิดเห็น บันทึกส่วนตัว เพื่อเผยแพร่และแบ่งปันให้คนอื่นๆได้อ่าน โดยผู้อ่านสามารถแสดงความคิดเห็น หรือให้ข้อมูลข่าวสารเพิ่มเติมได้ และการแสดงเนื้อหาของบล็อกนั้นเรียงลำดับจากเนื้อหาใหม่ไปสู่เนื้อหาเก่า ผู้เขียนและผู้อ่านสามารถค้นหาเนื้อหาย้อนหลังเพื่ออ่านและแก้ไขเพิ่มเติมได้ตลอดเวลานั่นเอง

วัตถุประสงค์ของการสร้างบล็อก

บล็อกคือสื่อส่วนบุคคล หรือสื่อภาคพลเมือง (Citizen Journal) ประเภทหนึ่ง วัตถุประสงค์ของการสร้างบล็อกก็เพื่อเผยแพร่ข้อมูล ข่าวสาร ความคิด ความเห็น ความรู้ ของผู้สร้างบล็อก (Blogger) หรือ ผู้สื่อข่าวพลเมือง (Citizen Reporter) ดังนั้น วัตถุประสงค์ของการทำบล็อกจึงเกี่ยวพันกับหลักและทฤษฎีการสื่อสาร ไม่ว่าผู้สร้างบล็อกจะตั้งใจหรือไม่ก็ตาม โดยทฤษฎีการสื่อสารมวลชนได้กำหนดหน้าที่ของสื่อไว้เป็นเบื้องต้น 4 ประการ ดังนั้น วัตถุประสงค์ของการสร้างบล็อกจึงน่าจะจัดอยู่ใน 4 ประการนี้ได้แก่

1. เพื่อให้ข้อมูลข่าวสาร ผู้ส่งสารให้ข้อมูล ข่าวสารที่ตนมีอยู่แก่ผู้รับสาร ซึ่งเราปฏิบัติกันอยู่ในชีวิตประจำวัน

2. เพื่อให้ความรู้ ผู้ส่งสาร ให้ความรู้แก่ผู้รับสาร เพื่อพัฒนาการรับรู้ สติปัญญา เรียกว่าการศึกษานั่นเอง

3. เพื่อให้ความบันเทิง ผู้ส่งสารให้ความบันเทิงด้านต่างๆแก่ผู้รับสาร

4. สร้างความพึงพอใจ ผู้ส่งสาร เสนอสารให้แก่ผู้รับอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายๆอย่าง เพื่อให้ผู้รับเกิดความพึงพอใจ คล้อยตาม เห็นดีเห็นงามกับผู้ส่งสาร

บล็อกทั้งหลายที่มีอยู่ในปัจจุบันนี้ แม้จะมีเนื้อหาหลากหลาย ผู้สร้างบล็อกหรือบล็อกเกอร์กระจายอยู่ทุกประเทศทั่วโลก แต่เมื่อพิจารณาแล้วจะเห็นได้ว่า เนื้อหาที่มีอยู่หลากหลายแล้ว หากจัดเป็นหมวดหมู่ก็จะสามารถสังเคราะห์เข้าไว้ในข้อใดข้อหนึ่ง ของทั้ง 4 ข้อข้างต้น ซึ่งเป็นหน้าที่หลักของสื่อทุกชนิด

ดังนั้น บล็อกจึงเป็นสื่อชนิดหนึ่งที่สร้างและดำเนินงานโดยปัจเจกบุคคล ที่เสนอเนื้อหาตามความรู้และความถนัดของตนเอง มีอิสระที่จะเสนอรูปแบบและเนื้อหาตามสิทธิ์และเสรีภาพในการแสดงออก ที่รับรองโดยหลักแห่งสิทธิมนุษยชน กฎหมายและศีลธรรม ซึ่งการกำกับควบคุมเนื้อหาที่นำเสนออกสู่สาธารณะนั้น ย่อมขึ้นอยู่กับความสำนึกและความรับผิดชอบของผู้สร้างบล็อกหรือบล็อกเกอร์เป็นสำคัญนั่นเอง.

บันทึกท้ายเรื่อง

1. บทความชุดบล็อกศาสตร์เบื้องต้น เขียนขึ้นจากการศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์ วิจารณ์ การสร้างบล็อกที่มีผู้เขียนไว้ และจากประสบการณ์การสร้างบล็อกในรูปแบบและวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันของผู้เขียน โดยตั้งใจจะทำเป็นหลักฐานทางวิชาการ โดยใช้ทฤษฎีสื่อสารมวลชนเป็นกรอบในการศึกษา เพราะผู้เขียนตระหนักว่า บล็อกคือสื่อชนิดหนึ่งซึ่งในปัจจุบันยังเป็นสื่อกระแสรอง แต่นับวันจะมีบทบาทมากขึ้น จนกลายเป็นสื่อกระแสหลักในอนาคตอย่างแน่นอน การศึกษาเกี่ยวกับเรื่องบล็อก โดยใช้ชื่อว่าบล็อกศาสตร์ เป็นเบื้องต้นก่อน โดยนำมาจากคำภาษาอังกฤษคือ Blogology น่าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้สนใจ โดยเฉพาะนักเรียนด้านการสื่อสารไม่น้อย

2. บทความรวมทั้งบทความอื่นๆของผู้เขียนคือ โกศล อนุสิม นี้ไม่สงวนลิขสิทธิ์ในการนำไปเผยแพร่ผ่านสื่อต่างๆทุกชนิด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษา เผยแพร่ความรู้ หากท่านใดเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์ สามารถนำไปเผยแพร่ผ่านสื่อต่างๆได้ โดยขอช่วยอ้างอิงหรือให้ทำลิงค์กลับมายังบทความนี้ด้วย แต่ขอความกรุณาอย่านำไปผลิตหรือจำหน่ายไม่ว่ารูปแบบใดๆเลยนะครับ

ดูไฟล์ PDF ของบทความนี้ที่นี่  An Introductory Blogology (1) What is Blog?

เอกสารอ้างอิง :

เว็บไซต์ไซแม็ก : http://www.cimage.co.th/blog/blog.php
เว็บไซต์เก่งดอตคอม: http://keng.com/2005/09/30/what-is-blog/
ผศ.ประชิด ทิณบุตร: http://chandraonline.chandra.ac.th/chandrablog/?p=6
เว็บไซต์ไทยบล็อกเกอร์: http://www.thaiblogger.org/2006/03/22/what-blog-is.html
สารานุกรมออนไลน์วิกิพีเดีย: http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B9%87%E0%B8%AD%E0%B8%81
เว็บไซต์บล็อกเกอร์: http://www.blogger.com/tour_start.g

Thai Share This

เชิญอ่านเรื่องอื่นๆตามหัวข้อด้านล่างครับ :

• บล็อกเกอร์ ( Blogger) กับการสื่อสารสาธารณะ (Public Communication) (1)
• เขียนบล็อกทำไม เขียนเพื่ออะไร (10)
• สวัสดีปีใหม่ เชิญรับ eBook บล็อกและศาสตร์แห่งบล็อกแทน ส.ค.ส. 2552 (12)
• วิธีผูกใจคนอ่านของบล็อกเกอร์มืออาชีพ (4)
• “นักรบนักรัก” : สื่อภาคพลเมืองกับการเลือกข้างอย่างมีสติปัญญา (2)