การสร้างเนื้อหาโดยผู้อ่าน : การสื่อสารสองทางในเว็บ 2.0
เขียนโดย...โกศล อนุสิม เมื่อ 16 ธันวาคม 2008
องค์ประกอบสำคัญอย่างหนึ่งของ Web2.0 ก็คือ การเปิดโอกาสให้ผู้อ่านมีส่วนในการสร้างหรือเพิ่มเติมเนื้อหา (Content) ได้ อันเป็นการสื่อสารสองทางระหว่างผู้จัดทำเว็บไซต์หรือบล็อกกับผู้อ่าน ซึ่งต่างจากเว็บยุค 1.0 ที่เป็นการสื่อสารทางเดียว โดยผู้จัดทำเป็นผู้กำหนดเนื้อหาข่าวสาร ส่วนผู้อ่านก็รับรู้ข่าวสารได้เพียงอย่างเดียว ไม่มีส่วนในการสร้างหรือเพิ่มเติมเนื้อหาแต่อย่างใด
การสื่อสารทางเดียวในยุคเว็บ 1.0 ถึงจุดอิ่มตัว ได้มีการพัฒนาการสื่อสารเพื่อให้ผู้จัดทำเนื้อหากับผู้อ่านได้มีช่องทางสื่อสารกันโดยตรง โดยการสร้างกระดานสนทนา ( Web Board) ขึ้นมา มีการตั้งประเด็นเพื่อสนทนากันระหว่างผู้จัดทำเว็บไซต์กับผู้อ่าน และระหว่างผู้อ่านกับผู้อ่านด้วยกัน ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ กันอย่างกว้างขวาง จนพัฒนามาสู่เว็บ 2.0 ดังที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งผู้อ่านมีส่วนร่วมในการสร้างและเพิ่มเติมเนื้อหาอย่างกว้างขวาง หลายรูปแบบ และมีอิสระอย่างเต็มที่
การสร้างและเพิ่มเติมเนื้อหาของผู้อ่านในเว็บ 2.0 นั้นมีหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับการออกแบบของผู้จัดทำเว็บไซต์ว่ามีจุดประสงค์อะไร ดังนั้น การมีส่วนร่วมในเว็บไซต์ที่เป็นชุมชนออนไลน์ ( Social Networking) ย่อมแตกต่างจากเว็บไซต์ขององค์กรต่างๆ การมีส่วนร่วมในเว็บไซต์ขององค์กรก็แตกต่างจากบล็อก (Blog) ที่ปัจเจกบุคคลเป็นเจ้าของ หรือที่เรียกว่าสื่อภาคพลเมือง (Citizen Journal) ในบทความนี้จะได้รวบรวมรูปแบบการมีส่วนร่วมของผู้อ่านในการสร้างเนื้อหาของเว็บ 2.0 เท่าที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน โดยแยกเป็นประเภทต่างๆเป็นเบื้องต้น มีดังนี้
1.ประเภทการอัพโหลด (Upload) เนื้อหาที่ผู้อ่านร่วมสร้างและเพิ่มเติมในเว็บไซต์ ได้แก่ ข้อเขียน บทความ รูปภาพ คลิปวีดิโอ เพลง ฯลฯ เพื่อแบ่งปันให้แก่คนอื่นๆได้ร่วมใช้ประโยชน์ เช่น เว็บไซต์ที่ให้บริการซับมิต (Submit) บทความต่างๆ เว็บไซต์ที่ให้บริการแบ่งปันวีดิโอคลิป อาทิ Youtube.com เป็นต้น เว็บไซต์ที่ให้บริการแบ่งปันเพลง อาทิ Esnipes.com, Imeem.com, Ijigg.com เป็นต้น ประเภทแบ่งปันรูปภาพ อาทิ Photobucket.com เป็นต้น
2.ประเภทแสดงความคิดเห็น (Comment) เนื้อหาประเภทนี้เป็นที่นิยมโดยทั่วไปจนกลายเป็นคุณสมบัติที่ขาดไม่ได้ของเว็บไซต์ 2.0 ที่จะต้องเปิดโอกาสให้ผู้อ่านร่วมแสดงความคิดเห็นในเรื่องต่างๆที่นำเสนอ โดยเฉพาะเว็บไซต์ที่นำเสนอข่าวสารประจำวันของสื่อต่างๆนั้น ได้เปิดให้ผู้อ่านได้แสดงความคิดเห็นต่อข่าวสารที่นำเสนอกันทั้งสิ้น
3.ประเภทสร้างบัญชีผู้ใช้ (Account) โดยเว็บไซต์เปิดให้ผู้อ่านสร้างบัญชีใช้งานของตนขึ้น เพื่อสร้างเนื้อหาตามความต้องการของเจ้าของบัญชี แล้วเปิดให้คนอื่นๆร่วมใช้ประโยชน์เนื้อนั้นร่วมกัน ประเภทนี้เป็นที่นิยมในเว็บไซต์ประเภทชุมชนออนไลน์ (Social Networking) ทั้งหลาย อาทิ HI5, Face Book, Tagged เป็นต้น
การมีส่วนร่วมในการสร้างเนื้อหาของผู้อ่านในเว็บ 2.0 ที่กล่าวมาทั้ง 3 ประเภทนั้น ได้ก่อให้เกิดการกระจายข้อมูล ข่าวสาร ในรูปแบบต่างๆออกสู่สาธารณะอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะเมื่อการเกิดขึ้นของบล็อก (Blog) อันเป็นรูปแบบที่สมบูรณ์ของเว็บ 2.0 ทำให้ผู้อ่านที่เคยเป็นเพียงผู้มีส่วนร่วมในการเพิ่มเติมเนื้อหาด้วยการอัพโหลดและแสดงความคิดเห็นภายใต้กฎเกณฑ์ของเว็บไซต์ ได้กลายเป็นผู้สร้างเนื้อหาได้เองโดยอิสระผ่านบล็อกของตน ทั้งยังคงดำรงความเป็นผู้มีส่วนร่วมในการสร้างเนื้อหาประเภท 1-3 ในเว็บไซต์อื่นด้วย ยิ่งทำให้การแพร่กระจายข่าวสารเพิ่มมากขึ้น เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารกันอย่างกว้างขวาง ทำให้โลกก้าวเข้าสู่ยุคข้อมูลข่าวสารอย่างสมบูรณ์
เว็บ 2.0 ที่เปิดโอกาสให้ผู้อ่านมีส่วนร่วมในการสร้างและเพิ่มเติมเนื้อหาอันเป็นการสื่อสารสองทางนั้น ได้ก่อให้เกิดพัฒนาการการรับรู้ข่าวสารที่เป็นอิสระมากขึ้น การไหลเวียนของมูลข่าวสารเป็นไปอย่างอิสระ (Free Flow) และมีความรวดเร็วคล่องตัว ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า เว็บ 2.0 มีส่วนอันสำคัญในการทำลายกำแพงการรับรู้ข่าวสารของมนุษย์ลงไปโดยแทบจะสิ้นเชิง
อย่างไรก็ตาม บทความนี้เป็นเพียงการสำรวจเบื้องต้นเท่านั้น หากนักวิชาการด้านการสื่อสารหรือผู้สนใจนำไปต่อยอดศึกษาวิจัยอย่างเป็นกระบวนการตามหลักวิชาการ ก็น่าจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการพัฒนาคุณภาพของเว็บ 2.0 ให้มีคุณภาพยิ่งขึ้นในอนาคต.
[หากท่านใดเห็นว่าบทความนี้มีประโยชน์ สามารถนำไปเผยแพร่ผ่านสื่อต่างๆได้ โดยขอให้ทำลิงค์กลับมายังบทความนี้ด้วย และขอความกรุณาอย่านำไปผลิตหรือจำหน่ายไม่ว่ารูปแบบใดๆเลยนะครับ]
เชิญอ่านเรื่องอื่นๆตามหัวข้อด้านล่างครับ :
ป้ายบอกทาง... การสื่อสาร, การสื่อสารสองทาง, สื่อภาคพลเมือง, เว็บ 2.0
อยู่ในหมวด... บล็อกศาสตร์
ขอบคุณสำหรับข้อมูลครับ